Öncelikle tüp mide (mide küçültme) ameliyatı sonrası ne kadar kilo vermenin ameliyatın başarısını gösterdiğini bilmek yeniden kilo alımı konusunda yol gösterici olacaktır. Fazla kiloların %50’den fazlasının kaybedilmesi cerrahi tedavinin başarısını göstermek açısından en çok kullanılan göstergedir.
Obezite ameliyatları ( tüp mide, Gastrik By pass) sonrasında hastalar 12 ile 18 aylar arasında fazla kilolarının %65- %80’ini kaybeder ve ideal kilolarına ulaşırlar.
Sleeve gastrektomi (Tüp mide) ameliyatı sonrasında ilk birkaç ay hızlı kilo kaybı olur. Kilo kaybı 1,5-2 yıl devam eder ve sonrasında genellikle hastaların kiloları aşağı yukarı aynı değerlerde kalır. Mide küçültme ameliyatı sonrası yeniden kilo alma önemli bir sorun olup görülme sıklığında bilimsel çalışmalarda değişik oranlar bildirilmiştir. Obezite ameliyatı sonrası ilk 5 yılda olguların yaklaşık 8,8 kg aldıkları gösterilmiştir. Hastaların yaklaşık yüzde 10’u mide küçültme ameliyatı sonra kilo kaybını koruyamaz ve yeniden kilo alabilir. Bu da obezite ile ilişkili komplikasyonların yeniden ortaya çıkmasına neden olabilir.
Bariyatrik cerrahi ( obezite cerrahisi) sonrası yeniden kilo alma için artmış riski olan hastaları tesbit etmek amacıyla bazı çalışmalar yapılmıştır. Ameliyat öncesinde aşağıdaki özelliklere sahip olan hasta grubunda yeniden kilo alma riski yüksektir.
- İleri yaş,
- Tip 2 diabetes mellitus (T2DM) olan hastalarda,
- Çok yüksek beden kitle indeksi (BKİ)
- Ameliyat kararı verdikten sonra ameliyatı bekleme süresi içerisinde karar esnasındaki kilolarına ek olarak yeniden kilo alan hastalarda
- Ferritin düzeyi 15 ng/dL’nin altında olan yani demir eksikliği anemisi olan hastalarda.
Tüp mide (mide küçültme) ameliyatı sonrasında yeniden kilo almanın oluşmasında da 3 temel etken rol oynar.
- Yaşam tarzının değiştirilmemesi,
- Hormonal- metabolik düzensizlikler,
- Cerrahi yönteme bağlı olan etkenler.
Bunlar içerisinde en önemli olan etken mide küçültme ameliyatı sonrası yaşam tarzı değişikliğinin tam olarak gerçekleştirilememesidir. Obezite ameliyatlarından sonra sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanmak ameliyat sonrası kilo kaybı miktarını arttırmak ve kaybedilen kiloların korunabilmesi için çok önemlidir. Hastaların yeniden kilo almalarında hatalı beslenme önemli yer tutmaktadır. Atıştırmalıklar, tatlı ve yağlı yiyecekler, gazlı-şekerli içecekler tüp mide ameliyatı sonrası kilo alımına neden olur. Tüp mide ameliyatı sonrası kalan mide hacmi yaklaşık bir kase kadardır. Mide küçültüldüğünden hasta çabuk doyar ve porsiyonlar küçülür. Ancak 100 gr protein içeren besinlerle doygunluk sağlanabilirken, bunun yerine cips, tatlı, çikolata gibi yüksek kalorili yiyecekler tüketilirse mide hacmi ve tüketilen besin miktarı aynı olmasına rağmen alınan kaloriler farklı olacağından yetersiz kilo kaybı veya yeniden kilo kaybı kaçınılmaz olur. Ayrıca sıklıkla ev dışında yemek yiyenlerde ve hazır gıdaları fazla tüketenlerde yeniden kilo alımının sık görüldüğü gösterilmiştir. Alkol tüketimi de Tüp mide ameliyatı sonrasında kilo alma nedenidir. Ameliyat sonrasında ilk 6 ay alkol kullanılması uygun değildir. 6. Aydan sonra sosyal içici olarak kalorisi düşük alkol tüketmeye başlanabilir. Ancak İdeal kilosuna ulaşan bireylerin fazla miktarda alkol almaları fazla miktarda kalori alımı demektir. Düzenli ve fazla miktarda alkol alımı uzun dönemde kilo artışı ile sonuçlanır.
Besin tercihleri hayat boyu kilo korumada da önem taşımaktadır.
Obezite ameliyatı sonrasında, yeniden kilo alımı konusunda tüketilen gıdanın içeriğinin yanı sıra nasıl tüketildiği de önem taşır. Katı sıvı ayrımı yapmak tüp mide ameliyatından sonra dikkat edilmesi gereken en önemli davranışlardan birisidir. Yemeklerden 30 dk önce veya katı gıda tükettikten sonra en az 30 dk beklenmesi sonrasında sıvı gıda tüketilmelidir. Bu mide hacminin genişlemesine engel olur ve protein veya diğer besinlerin de tüketilmesine imkan sağlar. Böylece kas kaybı oluşmaz, yağ dokusu kaybı etkin bir şekilde gerçekleşir, sarkmalar azalır. Katı sıvı ayrımı yapmayanlarda, gazlı içecek tüketenlerde ve doyduktan sonra besin alımına devam edenlerde mide hacmi genişleyebilir bu da tüketilen porsiyonların miktarını arttırıp kilo alımına neden olabilir.
Ayrıca obezite cerrahisi olan hastaların yaklaşık %20’ sinin cerrahi sonrası düzenli egzersiz yapmadıkları saptanmıştır. Günlük en az 60 dakika orta dereceli egzersiz ya da daha kısa süreli yoğun şiddetli egzersiz ameliyat sonrası dönemde kilo vermede ve yeniden kilo alımının engellenmesinde yararlıdır.
Bu etkenler aynı zamanda endoskopik obezite tedavileri (Mide Balonu, Pilor Revizyonu, Mideye Botilinum toksini uygulanması.) sonrasında da kilo korunmasını engeller ve yeniden kilo alımına yol açar.
Mide küçültme (tüp mide) ameliyatı sonrası her hasta da bu hormonal değişiklik aynı düzeyde görülmeyebilir. Bu durum da yeniden kilo alma için bir sebeptir. Yeterli kilo veren ve yeniden kilo alan olgularda benzer hormonal değişikliklerin olmadığı bilimsel yayınlarda gösterilmiştir.
Bariyatrik cerrahi (obezite cerrahisi) sonrası yeniden kilo almada cerrahi yöntemle ilgili sorunlar da üçüncü bir etkendir. Ameliyat ile ilgili teknik problemler ve yeterince çıkartılamayan mide dokusu yeniden kilo alımı ya da yetersiz kilo kaybına neden olabilir.
Bariyatrik cerrahi sonrası yeniden kilo artışının engellenmesi için gerçekçi bir kilo verme hedefi belirlenmelidir. Hastaların düzenli ve uygun kontrolleri yapılmalıdır. Muhakkak haftada en az 150 dakika egzersiz yapılamalı , varsa yeme bozuklukları ve diğer psikiyatrik problemler için düzenli psikiyatri izlemi yapılmalıdır.