Memenin Yapısı;
Meme yağ dokusu, bağ dokusu, süt salgılayan bezler ve sütü taşıyan kanallardan oluşur. Meme hormona bağımlı ve kadın üreme organının bir uzantısı sayılabilecek bir organdır. Ergenlikte artan östrojen ve progesteronun etkisiyle meme de büyür. Ayrıca adet dönemleri, gebelik, emzirme dönemi, menopoz gibi dönemlerdeki hormonal değişikliklerle de farklılaşır. Erkeklerde ise meme dokusu düşük östrojen ve progesteron nedeniyle büyümemiştir ve fonksiyonel değildir.
Kanser Nedir?
Kanser, kontrolsüz hücre çoğalması sonucu oluşur. Hücrelerin birinde bir sebeple bir mutasyon gelişir ve bu hücre sürekli bölünerek çoğalır, ölümsüzdür ve sınır tanımaz. Böylece kaynaklandığı organ ya da doku içerisinde büyüyerek etrafına veya lenf ve kan damarları ile uzak bölgelere yayılır.
Meme kanseri hangi hücrelerden gelişir ?
Meme kanserleri; Kadınlarda en sık görülen kanserdir ve tüm kadınların 1/8 inde meme kanseri görülür.
- En sık Süt taşıyan kanallardan kaynaklanır. Bu kanallara duktus denilir ve kanser türü olarak da ‘’duktal kanser’’ olarak adlandırılır.
- İkinci sıklıkta ise süt üreten hücrelerden yani lobüllerden kaynaklanabilir. Bu kansere de ‘’ lobüler kanser’’ denilir.
- Nadiren memedeki yağ ve bağ dokularından gelişebilirler.
Erkekler de de meme kanseri görülür mü?
Bu dokular erkek memesinde de mevcuttur ancak düşük östrojen ve progesteron seviyesi nedeniyle erkek memesi gelişmemiştir ve fonksiyonel değildir. Ancak tüm meme kanserlerinin yüzde 1 erkeklerde görülür. Yani erkelerde de meme kanseri oluşabilmektedir.
Meme Kanseri için risk faktörleri ( Kimlerde meme kanseri daha sık görülür?)
Risk faktörü demek herhangi bir özelliği taşıyanların taşımayanlara göre bir hastalığa yakalanması ihtimalinin daha yüksek olması anlamına gelir. Bu faktörler ne kadar fazla ise risk o kadar artmıştır. Ancak bu özelliklerin bulunması hastalığın gelişeceği anlamına gelmediği gibi olmaması da gelişmeyeceği anlamına gelmez.
- Cinsiyet ; Meme kanseri için en önemli risk faktörü cinsiyettir. Tüm meme kanserlerinin yüzde 99 u kadınlarda görülür.
- İleri yaş: Her ne kadar genç yaşlarda da görülebilse de 50 yaş üzerinde kanser sıklığı artmıştır. Yaş ilerledikçe risk artar.
- Daha önceden meme kanseri geçirmiş olmak; Meme kanseri geçiren kadınlarda ikinci bir meme kanseri gelişmesi riski daha fazladır.
- Ailede meme kanseri öyküsü; Özellikle 1. Derece yakınlarında ( Anne, kızkardeş, ve kendi kızı) meme kanseri gelişmiş olanlarda da meme kanseri riski artmıştır.
- Kalıtsal Geçiş: BRCA1 ve BRCA2 genlerinde oluşmuş olan mutasyonlar genetik olarak aktarılır. Tüm meme kanserlerinin yaklaşık yüzde 10’u bu mutasyonlu genleri taşıyan bireylerde görülür. Bu gen mutasyonuna sahip bir kişinin hayatı boyunca meme kanserine yakalanma riski % 40-80 civarındadır.
- İlk adet yaşı: 12 yaştan önce adet görenlerde meme kanseri riski artmıştır.
- Menopoza girme yaşı: 55 yaşından sonra menopoza girenlerde de meme kanseri riski artmıştır.
Bu iki madde muhtemelen östrojene daha fazla maruz kalan memenin kanser riskinin artması ile ilişkilidir
- Geç doğum yapmak ya da hiç doğum yapmamak; Doğum yapmak hormon döngüsünü ve memenin maruziyetini değiştirir. İlk doğumunu 30 yaşın üzerinde yapmak ya da hiç doğum yapmamak meme kanseri riskini arttırır.
- Doğum kontrol ilaçları ve Hormon replasman tedavileri: 10 yıl kadar kullananlarda meme kanseri riski artmıştır.
- Alkol ve Sigara kullanımı
- Obezite
- Hareketsiz yaşam
- Önceden boyun ve göğüs kısmına radyoterapi almak
Meme kanseri Belirtileri nelerdir?
- Memede Kitle: En sık görülen bulgusudur. Genellikle ağrısızdır. Memede tesbit edilen her kitle meme kanseri olunduğu anlamına gelmez. Ancak meme kitlelerinin araştırılarak ve gerekir ise biyopsiler yapılarak kanser olup olmadığına karar vermek gerekir. Kitle hissedilir ise hekime başvurmak gereklidir.
- Meme derisinde meydana gelen değişiklikler: Bazen meme derisinde meme içerisinde bir kitle olmadan ortaya çıkabilen kızarıklık, şişlik, kalınlaşma ya da portakal kabuğu görünümü gibi bulgular kanser habercisi olabilir.
- Meme başında oluşan değişiklikler: Meme başında önceden olmayan ve yeni ortaya çıkan içe doğru çekilmeler meme kanseri bulgusu olabilir.
- Meme başından kanlı veya siyah kahverengi akıntılar.
- Memede boyut değişiklikleri. Önceden olmayan ancak yeni ortaya çıkan boyut farkları.
- Koltuk altında ortaya çıkan şişlikler: Meme lenfatik drenajını koltuk altı lenf bezlerine yapar. Koltuk altında oluşan kitleler kanser yayılımı sonucu oluşmuş lenf bezleri olabilir.
Meme kanseri tanısı nasıl konulur?
- Tıbbi hikaye: Hastanın risk faktörleri açısından ve varsa şikayetlerinin vasfı açısından ayrıntılı tıbbi hikayesi alınır.
- Muayene: Meme ve koltuk altı muayene edilerek kitleler ve vasıfları tesbit edilir.
- Görüntüleme: Mamografi Ultrasonografi ve MR ile memenin ve kitlelerin radyolojik olarak görünümü incelenir.
- Biyopsi: Kesin tanıya ulaştırabilen en etkili tanı aracıdır. Gereklilik halinde hekimler tarafından istenir. Cerrahi olarak ya da iğne ile yapılabilir.
Meme Kanserinde erken tanı nasıl konulur?
Meme kanseri erken evrelerde bulgu vermeyebilir. Ancak meme kanseri sıklığı ve hastalığın seyri düşünüldüğünde erken tanı konulması durumunda tedavisi daha kolay ve iyileşme daha başarılı bir şekilde gerçekleşmektedir. Erken tanıda hastanın ve hekimin beraber çalışması önemlidir. Bu yüzden 3 kritik aşama vardır
- Hastanın kendi kendini muayenesi
- Hekim muayenesi
- Tarama amaçlı mamografiler
40 yaşın üzerindeki her kadında risk faktörlerinin varlığına göre 2 yılda ya da yılda bir yapılmalıdır.
Kendi kendine meme muayenesi nasıl yapılır?
- Ne zaman yapmalıyım ya da ne zaman yapmaya başlamalıyım?
- 20 yaşını geçen her kadın adetin bitiminden sonraki ilk hafta içinde
- Adet görmeyen menopozdaki kadınlar her ay belirledikleri bir günde
- Emziren kadınlar emzirme veya süt boşaltımı sonrası
Mutlaka kendilerini muayene etmelidir.
- Muayenede nelere dikkat etmeliyim?
- Memelerden arasında yeni oluşan boyut farkları, şişlik ve kitlelere
- Meme derisinde kızarıklık veya portakal kabuğu görünümüne
- Meme başında oluşan şekil ve renk değişikliklerine
- Meme başı akıntılara
- Koltuk altında ele gelen kitlelere
dikkat edilmelidir.
Meme Kanseri Nasıl Tedavi edilir ?
Meme kanserinde tedavide başarı oranı oldukça yüksektir. Kanserin evresi düşük ve erken tanı konulduysa başarı şansı daha da yükselmektedir. Genel olarak cerrahi olarak tedavi edilirler. Kanserin evresine göre tedavi farklılaşır.
- Erken evrelerde meme koruyucu cerrahi yapılabilir. Meme koruyucu cerrahi uygun hastalarda sadece kanserli dokunun çıkarılması anlamına gelir ve yeterli olabilir.
- İleri evre ve uygun olan hastalarda meme başı ve meme derisi korunarak meme dokusunun çıkarılması sonrası meme içerisine silikon yerleştirilerek daha iyi kozmetik sonuçlar alınırken kanserli dokuda uzaklaştırılmış olmaktadır. Bu uygulamaya Onkoplastik Cerrahi İsteyen ve uygun olan her hastaya uygulanabilir.
- Kanserin evresine ve yayılımına göre ameliyat öncesinde veya ameliyat sonrasında Radyoterapi, Kemoterapi ve Hormonoterapi
Meme Kanseri ameliyatı tehlikeli midir?
Risk bir olaydan etkilenme olasılığıdır. Genellikle olumsuz anlam taşır. Her ameliyat riskler içerir. Meme kanserinde yapılan cerrahi sonrasında anestezi ve ameliyat nedenli riskler vardır. Bu riskler ameliyatın tekniği ile ilişkilidir. Ancak ameliyat olmamak ameliyat olmaktan daha ciddi riskler içermektedir. Meme kanseri ameliyatları kanser ameliyatları arasında cerrahi iyileşme ve komplikasyonlar açısından en minimal zararlar içerenlerinden biridir. Ameliyat sonrasında nadiren komplikasyonlar gelişir. Bunlar kanama, enfeksiyon ve yara iyileşmesi ile ilgili problemlerdir.
Meme Kanseri ameliyatı ne kadar sürer?
Meme kanseri ameliyatları, ameliyatın tekniği ile de ilgili olmak üzere 120-180 dk kadar sürebilir.
Meme kanseri ameliyatı sonrası cerrahi iyileşme ne kadar sürer?
Yaranın iyileşmesi ve işine dönmesi yaklaşık 10 gün içerisinde gerçekleşir. Hastaların kanserin evresine göre kemoterapi ve/veya radyoterapi almaları gerekebilir.
Meme Kanserinden ölüm riski ne kadardır?
Meme kanserine yakalanmış bir kadının meme kanserinden ölüm riski yaklaşık % 3 civarındadır.
Meme Kanseri Hangi Evrede Ameliyat Edilmelidir?
Meme kanseri ne kadar erken ameliyat edilebilirse iyileşme ve kozmetik açıdan o kadar iyi sonuçlar elde edilebilir. Erken evre kanserlerde meme koruyucu cerrahi yapılabilirken ileri evre kanserlerde meme başının ve meme derisinin korunduğu ve aynı seansta silikon yerleştirilerek iyi kozmetik sonuçların alınabildiği onkoplastik cerrahi prosedürler uygulanabilir.