Safra Kesesi Taşları Ve Safra Kesesi Ameliyatı

Safra nedir, nerede üretilir, görevi nedir?

Safra Kesesi Taşları Ve Safra Kesesi Ameliyatı : Safra karaciğerde üretilen ve on iki parmak bağırsağına salgılanan bir salgıdır. Salgılanmadan önce safra kesesinde depolanır. Sağlıklı bir kişide günlük yaklaşık 0,6-0,9 lt kadar salgılanır. Yağların ve yağda eriyen vitaminlerin sindirim ve emiliminde ve karaciğerden atılması gerekli olan bazı maddelerin atılmasında görevlidir.

Safra kesesi nerededir ve ne işe yarar?

Safra kesesi karaciğerin sağ lobu altında karaciğere yapışık armut şeklinde yaklaşık 50-100 ml hacminde bir organdır.

• Görevi; karaciğerde üretilen safrayı depolamak ve beslenme sonrası besinler bağırsağa geçtiğinde kontrollü bir şekilde safra kanalları aracılığıyla on iki parmak bağırsağına salgılamaktır. Açlık döneminde ana safra kanalındaki safrayı emerek depolar ve kontrollü olarak salgılar.
• Safra kesesi açlık esnasında safrayı depolarken 10 kat kadar yoğunlaştırır. Beslenmenin başlamasıyla içeriğinin yarısından fazlasını on iki parmak bağırsaklarına gönderir.

Safra kesesi safra üretmez sadece depolar ve salgılar.

Safra kesesinde hangi hastalıklar oluşabilir?

Safra kesesinde en sık görülen hastalık kolelithiazis denilen safra kesesi taşlarıdır. Ayrıca diğer nadir hastalıklar safra kesesi polipleri ve daha az olarak da safra kesesi kanseridir.

Safra kesesi polipleri ne zaman ameliyat edilmelidir?

Nadir görülürler. Safra kesesi içerisinde oluşan anormal kabarıklıklardır. Genellikle küçüktürler ve şikayetlere neden olmazlar. Ancak;

• boyutu 1 cm’nin üzerinde veya
• birden fazla sayıda ise
• ya da hasta da şikayetlere neden oluyorsa
• polip boyutu büyüyorsa
• poliple birlikte taş varsa

ameliyat ile safra kesesi alınmalıdır. Çünkü poliplerin yaklaşık % 5 civarında kansere dönüşüm gözlenir. Bu risk 60 yaş üstünde ve erkeklerde daha yüksektir.

Safra kesesi taşı neden oluşur?

Safra kesesi Taşları toplumda yaklaşık olarak %10 oranında görünür. Oluşmasının sebebi safra içerisindeki bileşenler arasındaki dengenin değişmesidir.

Safra; kolesterol, lesitin, bilirubin, kalsiyum gibi maddeler içerir. Açlık durumunda  safra kesesi safra içerisindeki sıvıyı emerek safrayı yoğunlaştırır. Karaciğerden atılmak için bağırsaklara iletilmesi gereken bazı atık maddeler kristalleşerek çökerler ve tortu oluştururlar. Safra kesesi duvarı jel şeklinde bir sıvı salgılayarak kendi yüzeyini korur. Çöken kolesterol veya kalsiyum kristalleri safra kesesi duvarından salgılanan jel gibi madde ile birleşerek safra çamurunu oluştururlar. Zamanla safra çamuru içerisinde daha sert bir çekirdek oluşur ve safra taşı haline gelir.

• Safra kesesisin safra içerisindeki suyu emerek safrayı gereğinden fazla yoğunlaştırması,
• Safra kesesinin kasılıp gevşeme fonksiyonunun bozulması
• Geçirilen enfeksiyonlar
• Uzun süren açlık dönemleri
• Hızlı kilo kaybı
• Kolesterol yüksekliği
• Bazı ilaçlar
• Kalsiyum yüksekliği
• Ailevi yatkınlık

Safra kesesi taşı oluşum riskini arttır

Safra kesesi taşları en sık kimlerde görülür?

• 40’ lı yaşlarda
• Kilolu
• Açık tenli
• Çok doğum yapmış
• Kadınlarda

Daha sık görülür.

Safra kesesi taşının belirtileri nelerdir?

Safra kesesi taşlarının çoğu belirti vermez ve tesadüfen saptanır. Bunlara ‘’asemptomatik taşlar’’ denir ve vakaların yaklaşık yarısı böyledir. Ancak asemptomatik dönemde yakalanan taşlar zamanla rahatsızlık verir ve şikayetler oluşturabilirler. Bunlar şunlardır.

• Ağrı; Karnın üst kısmında sırta ve kürek kemiklerinin arasına veya sağ omuza vurur. Özellikle yağlı ağır yemeklerden sonra artabilir.
• Bulantı, kusma
• Hazımsızlık, şişkinlik, geğirme, gaz
• Karında şişlik
• Eğer enfeksiyon gelişti ise (kolesistit) Ateş ve sarılık ta oluşabilir.

Safra kesesi iltihabı (kolesistit) nedir? Nasıl oluşur?

Safra kesesinin kanalı yani sistik kanal denilen kanalın tıkanması veya safra kesesini tahliye edememesi sonucu oluşur. Böylelikle safra kesesi şişer ve ödem oluşur. İçeride bekleyen ortamda bakteriler çoğalabilir ve enfeksiyon meydana gelir. Safra kesesinde meydana gelen genişleme ve gerginlik safra kesesi delinmesine kadar ilerleyebilir.

En sık sebebi safra kesesi taşlarıdır. Taşlar safra kesesi kanalının girişini tıkayarak safra akışını engellerler ve yukarıda anlatılan olaylar gerçekleşir.

Ciddi ağrıya neden olur. Bulantı kusma eşlik eder. Ateş olabilir. Eğer safra kesesi taşından kaynaklanıyorsa erken dönemde ameliyat en iyi tedavidir.

Safra Kesesi Taşı  (Kolelithiaizis) tanısı nasıl konulur?

Safra kesesi taşı genellikle başka bir nedenle yapılan Ultrasonografiler neticesinde tesadüfen konulur. Bulguları olan hastalarda da yine yapılan Ultrasonografiler tanıyı koydurur. Ayrıca taşa bağlı iltihap oluşup oluşmadığı da (kolesistit) bu yolla anlaşılabilir. Tanıda en değerli yöntem Ultrasonografidir. Safra yolları ve pankreas ayrıntılı değerlendirilmek istenirse MR çekilebilir.

Safra Kesesi Taşının (Kolelithiazis) tedavisi;

Safra kesesi taşlarının tedavisinde altın standart cerrahi operasyondur. En sık tercih edilen safra kesesi ameliyatı yöntemi kolesistektomidir. Açık ya da kapalı olarak gerçekleştirilebilir. Genel anestezi altında gerçekleştirilen bir operasyondur. Safra kesesinin çıkarılması amaçlamaktadır.

Safra kesesi ameliyatlarında öncelikle kapalı yöntem yani ‘’laparoskopik kolesistektomi’’ dediğimiz işlem tercih edilmektedir. Açık ameliyata göre daha konforlu ve avantajlıdır. Laparoskopi kolesistektomi, karından açılan dört küçük delik aracılığıyla video kamera ve uygun el aletleri kullanarak safra kesesinin tamamen çıkarılmasını içerir.  Bu sayede safra kesesinde ve safra kanallarında bulunan taşlar, safra kesesi iltihapları, polipler ve pankreas iltihapları tedavi edilebilmektedir.

Safra kesesi taşı nasıl düşürülür?

Hastalarımızdan safra kesesi taşlarının ( Kolelitiazis) düşürülüp düşürülemeyeceğine dair sorularla karşılaşabiliyoruz. Safra kesesi taşlarını düşüren ya da tamamen yok eden ilaç ya da başka bir tedavi yöntemi yoktur. Safra taşının tek tedavisi ameliyat ile yapılabilmektedir.

Safra yollarına taş düşerse ne yapılır ?

Safra kesesi taşları idrar yolları taşları gibi değildir. Düşmesi istenmez. Küçük ve düşen milimetrik taşlar safra yollarını tıkayarak pankreatit denilen ciddi bir hasatlığa neden olabilir. Safra yollarına taş düşerse hastalara ameliyat öncesinde ERCP denilen endoskopik bir işlem uygulanır ve safra yolundaki taş alındıktan sonra ameliyat yapılır.

Safra kesesi alınmadan sadece taşlar alınabilir mi?

Bir diğer sık sorulan soruda sadece taşların alınıp alınamayacağıdır. Böyle bir yöntem yoktur.  Ayrıca doğruda değildir bu yüzden böyle bir yöntem oluşturmak için uğraşılmamıştır. Safra taşının oluşmasında safra kesesinin ve vücudun genel fonksiyonel durumu etkili olur. Sadece taşların alınması yeni taşların oluşmasını engellemeyeceğinden ve yeni taşlar oluşacağından sadece taşların alındığı bir yöntem yoktur. Safra kesesinin tamamını almak gerekir.

Safra kesem alınırsa bende herhangi bir olumsuz etki olur mu ?

Karaciğer ürettiği safranın bir kısmını, safra kesesine ihtiyaç duymaksızın, başka yolaklar ile doğrudan bağırsağa gönderebilir. Safra kesesi yokluğunda safranın tamamı ana safra kanalı aracılığıyla bağırsağa iletilebilir. Bu nedenle safra kesesi yaşam için vazgeçilmez bir organ değildir. Çıkartılması durumunda vücudun genel işleyişinde ve safra akışında  bir problem  olmaz.

Safra kesesi ameliyatı öncesi neler yapılır?

Safra kesesi ameliyatları öncesinde hastanın genel durumu ve mevcut kronik hastalıkları da göz önünde bulundurularak bazı kan ve idrar tahlilleri yapılır. Akciğer grafiler, EKG çekilir. Eğer ameliyata hazırlamak için başka branşların tedavi ve görüşlerine ihtiyaç duyulursa ilgili branş hekimlerince değerlendirilir.

Ameliyat öncesi gece hiçbir şey yiyip içmeden aç bir şekilde hastaneye gelinir. Eğer kan sulandırıcı ilaç kullanılıyorsa en az 5 gün öncesinden kesilmesi gerekir. Eğer kullanımı gerekli ve kesilmesi mümkün değil ise kullanılmasını öneren ilgili branş hekimi ile görüşerek ameliyata engel olmayacak kan sulandırıcılar ile değiştirmek gerekir.

Safra kesesi ameliyatı ne kadar sürer?

Laparoskopik olarak yapılan ameliyatların süresi genellikle kısadır. Safra kesesi ameliyatları da (Laparoskopik Kolesistektomi) 45-90 dk arasında sürer.

Safra Kesesi ameliyatı riskli midir?

Safra kesesi ameliyatlarının riski oldukça düşüktür. Hastanın genel durumu ve yandaş hastalıkları riskleri artırsa da gereklilik halinde güvenle yapılabilecek ameliyatlardan olup riskleri çok azdır.

Safra kesesi ameliyatı sonrası erken dönemde neler olur?

Safra kesesi ameliyatı laparoskopik olarak yapıldı ise (Laparoskopik kolesistektomi) hasta yatağına geldikten ve anestezinin etkisinin de geçmesiyle birlikte ameliyattan sonra 4-6, saatlerde ayağa kaldırılarak yürütülür. İlk saatlerde ağrılar olabilir. Ağrı kesiciler ve diğer tedaviler ile genellikle ağrı geçer.

Genellikle 1 gece hastanede gözlem altında tutulduktan sonra taburcu olurlar. Evde kullanmak üzere ilaçlar verilir ve pansuman ve diğer durumlar ile ilgili bilgiler verilir. Hastalar çıkartılan ve patolojik tetkik için laboratuvara gönderilen safra kesesinin sonucuyla yani patoloji raporuyla kontrole gelmelidir.

Safra Kesesi ameliyatı sonrası nasıl beslenmeliyim?

Ameliyattan 6 saat geçtikten sonra hastalar sıvı gıdalarla beslenmeye başlayabilirler. İlk gün sıvı gıdalarla beslendikten sonra ertesi gün katı gıdalara geçilebilir. Taburcu olduktan sonra en az 1 ay hastalar beslenmesine dikkat etmelidir. Gaz yapması muhtemel gıdalardan kaçınılmalı, alkol ve sigara tüketilmemeli, sindirimi kolaylaştırabilecek lifli gıdalarla beslenilmelidir. Ayrıca bolca sıvı tüketilmeli, çikolata ve gazlı içecekler,  fazla baharatlı yiyeceklerden de kaçınmak gerekir.

Safra kesesi ameliyatı sonrası nelere dikkat etmeliyim?

Yukarıdaki beslenme tavsiyelerine ek olarak

• Birkaç ay karın kaslarını zorlayıcı fiziksel efor gerektiren işlerden kaçınmak gerekir. Laparoskopik ameliyatlardan sonra oluşabilecek olan kesi yeri fıtıklarından sakınmak için gereklidir.
• Hekimin tavsiyelerine göre yara bakımı ve pansumanları yaptırılmalıdır
• Verilen ilaçlar kullanılmalıdır.

Safra kesesi ameliyatı sonrası ne zaman işe başlanabilir?

Genellikle ameliyattan 1 hafta sonra hastanın işi fiziksel efor gerektiren ağrı bir iş değilse iş hayatına ve normal rutinine dönebilir.

Detaylı Bilgi için YouTube Kanalıma Göz Atabilirsiniz.